Košarkaški tereni Crvene zvezde i Partizana na Malom Kalemegdanu predstavljaju jedno od najvažnijih mesta u istoriji srpske i jugoslovenske košarke. Upravo ovde su posle Drugog svetskog rata nastajale ekipe, odigravane utakmice i stvarane generacije igrača koje su kasnije proslavile našu košarku. I danas se među starim zidinama mogu videti tereni na kojima je počela velika sportska priča.
Za razliku od savremenih hala, Kalemegdan ima nešto posebno. Koševi se nalaze pod otvorenim nebom, uz zidine Beogradske tvrđave, a između terena dva najveća srpska kluba nema velike udaljenosti. To je mesto gde se sportska istorija može upoznati tokom obične šetnje.
Ključne tačke
- Košarkaški tereni na Malom Kalemegdanu povezani su sa počecima Crvene zvezde i Partizana 1945. godine.
- Crvena zvezda je od 1946. do 1955. osvojila deset uzastopnih titula prvaka Jugoslavije.
- Nebojša Popović, Borislav Stanković, Radomir Šaper i Aleksandar Nikolić pripadaju najvažnijim imenima ranog razvoja domaće košarke.
- Kalemegdan je nekada bio mesto utakmica, druženja, igranki i okupljanja beogradske omladine.
- Između terena dva kluba 2018. godine otkriven je spomenik utemeljivačima srpske i jugoslovenske košarke.
- Tereni i danas imaju važnu ulogu kroz klupska okupljanja, turnire i aktivnosti mlađih kategorija.
Kako je košarka na Kalemegdanu počela 1945. godine?
Današnja košarkaška scena u Srbiji teško se može zamisliti bez velikih dvorana i evropskih takmičenja. Međutim, posleratni počeci bili su mnogo skromniji.
Godine 1945. košarkaši su morali da obezbede gotovo sve što im je bilo potrebno za igru. Uređivanje terena, postavljanje koševa i nabavka lopti bili su jednako važni kao i sami treninzi.
Crvena zvezda osnovana je 4. marta 1945. godine, a njena prva košarkaška iskustva vezana su upravo za Kalemegdan.
U vreme kada navijači danas utakmice prate preko velikih ekrana, statistike i ponude za sportsko klađenje, zanimljivo je prisetiti se da je domaća klupska košarka rasla na otvorenim terenima, pred publikom koja je igrače mogla da posmatra iz neposredne blizine.
Deset uzastopnih titula Crvene zvezde
Crveno-beli su veoma brzo postali dominantna ekipa.
Prema zvaničnoj istoriji KK Crvena zvezda, klub je od 1946. do 1955. godine osvojio deset uzastopnih prvenstava Jugoslavije.
Bio je to rezultat stvaranja ekipe u kojoj su igrači istovremeno učili, trenirali i pomagali razvoj sporta.
Partizan je osnovan 4. oktobra 1945. godine, a njegovi košarkaški počeci takođe su povezani sa Kalemegdanom.
Tako je na relativno malom prostoru nastalo sportsko susedstvo koje će tokom narednih decenija prerasti u jedno od najvećih rivalstava evropske košarke.
Ljudi koji su postavili temelje domaće košarke
Istorija Kalemegdana nije samo priča o klubovima i osvojenim titulama. Ona je pre svega povezana sa ljudima koji su košarku razvijali u vreme kada profesionalni uslovi gotovo nisu postojali.
Među najvažnijim imenima nalaze se Nebojša Popović, Borislav Stanković, Radomir Šaper i Aleksandar Nikolić.
Svako od njih ostavio je trag koji je prevazišao granice tadašnje Jugoslavije.
Nebojša Popović bio je i igrač i trener
Nebojša Popović nastupao je za Crvenu zvezdu od 1945. do 1951. godine, dok je mušku ekipu trenirao od 1945. do 1955.
Istovremeno je učestvovao u radu ženske sekcije kluba.
Takva kombinacija uloga danas deluje neobično, ali u posleratnim godinama nije bila retkost da isti ljudi igraju, treniraju i organizuju klupski život.
Njihov posao nije počinjao i završavao se utakmicom.
Trebalo je stvarati nove igrače, organizovati treninge i širiti interesovanje za sport koji je tek dobijao svoje mesto među domaćom publikom.
Spomenik između terena čuva sećanje na pionire košarke
Jedan od najvažnijih detalja koji danas možete videti na Malom Kalemegdanu jeste spomenik utemeljivačima srpske i jugoslovenske košarke.
Otkriven je 12. decembra 2018. godine, na prostoru između terena Crvene zvezde i Partizana.
Spomenik je posvećen reprezentaciji Jugoslavije koja je 1950. godine učestvovala na prvom Svetskom prvenstvu u košarci, održanom u Buenos Ajresu.
Kako je preneo RTS u izveštaju sa otkrivanja spomenika, obeležje predstavlja i simbol prijateljstva Srbije i Francuske.
Jugoslovensku reprezentaciju na tom prvenstvu predvodio je francuski stručnjak Anri Hel.
Posebno je zanimljivo što su u reprezentaciji nastupali igrači Crvene zvezde i Partizana, među kojima su bili Nebojša Popović, Borislav Stanković i Radomir Šaper.
Spomenik tako povezuje dva kluba čije rivalstvo traje decenijama, ali koji dele važan deo zajedničke istorije.
Kalemegdan je nekada bio mnogo više od košarkaškog terena
Tokom pedesetih i šezdesetih godina prošlog veka košarka na otvorenom bila je deo društvenog života Beograda.
Utakmice su okupljale gledaoce različitih generacija. Neki su dolazili zbog sporta, drugi zbog društva, a mnogima je odlazak na Kalemegdan bio omiljeni način provođenja slobodnog vremena.
Poseban šarm imalo je to što teren nije bio odvojen od grada velikim ulazima, hodnicima i zatvorenim tribinama.
Igralo se napolju, uz zvuk lopte, razgovore gledalaca i atmosferu koja se znatno razlikovala od današnjih velikih arena.
Od košarkaških utakmica do večernjih igranki
Kalemegdanski tereni pamte i događaje koji nisu bili neposredno povezani sa sportom.
Nekadašnja druženja i igranke postali su deo sećanja na taj period.
Crvena zvezda je tu tradiciju oživela manifestacijom „Zvezdana noć“, koja okuplja igrače, klupske predstavnike i navijače na mestu gde je klub započeo svoju istoriju.
Prema saopštenju KK Crvena zvezda, manifestacija je održana i 2026. godine kao podsećanje na klupske početke i nekadašnja okupljanja.
View this post on Instagram
Zato se ovi tereni ne pamte samo po rezultatima. Za mnoge Beograđane oni su bili mesto prvih poznanstava, druženja i zajedničkih večeri.
Na kalemegdanskom betonu nastajala su i prijateljstva
Među brojnim košarkaškim pričama posebno je zanimljiva ona o Branislavu Preleviću i Aleksandru Trifunoviću.
Njih dvojica upoznali su se kao tinejdžeri igrajući košarku na Kalemegdanu, a kasnije su zajedno nastupali za Crvenu zvezdu.
O njihovom poznanstvu pisala je i Međunarodna košarkaška federacija FIBA.
U toj priči nema velikih ugovora ni reflektora savremenih arena.
Postoje dva mlada igrača, otvoreni teren i ljubav prema košarci.
Upravo takve uspomene najbolje objašnjavaju zašto Kalemegdan zauzima posebno mesto u sećanjima brojnih košarkaša.
Partizanovi tereni nastavili su da okupljaju mlade igrače
Iako se profesionalna košarka odavno preselila u zatvorene dvorane, Partizanovi tereni nisu izgubili svoju sportsku ulogu.
Klub navodi da se na njima igra od 1945. godine, kao i da su obnovljeni 1998.
Kasnije su korišćeni za takmičarske utakmice, košarkaške kampove, humanitarne turnire i druga okupljanja.
Posebno su značajne aktivnosti namenjene deci i mlađim kategorijama.
Za mladog košarkaša trening na terenu sa takvom istorijom može imati potpuno drugačije značenje od običnog termina u školskoj sali.
Na istom prostoru nekada su trenirale generacije koje su stvarale domaću košarkašku tradiciju.
Kako obići košarkaške terene na Kalemegdanu?
Tereni Crvene zvezde i Partizana nalaze se na Malom Kalemegdanu, u okviru Beogradske tvrđave.
Oba su označena na zvaničnoj interaktivnoj mapi Beogradske tvrđave, pa ih možete pronaći i bez posebnog vodiča.
Ako planirate obilazak centra grada, najbolje je da šetnju započnete od Knez Mihailove ulice i nastavite prema Kalemegdanu.
Za širu rutu mogu vam poslužiti i druge atrakcije u Beogradu koje vredi obići.
Šta vredi pogledati tokom obilaska?
| Mesto | Zašto je značajno | Šta možete videti |
|---|---|---|
| Tereni Crvene zvezde | Mesto povezano sa počecima kluba 1945. godine | Otvoreni košarkaški teren i klupski prostor |
| Tereni Partizana | Važan deo istorije crno-belih | Košarkaške terene unutar zidina tvrđave |
| Spomenik pionirima košarke | Sećanje na prve velike generacije | Obeležje između terena dva kluba |
| Beogradska tvrđava | Istorijski prostor koji okružuje terene | Stare zidine, staze i obližnje znamenitosti |
Za obilazak samih terena nije potrebno mnogo vremena, ali vredi zastati i pogledati njihov položaj u odnosu na tvrđavu.
Ako imate više slobodnog vremena, posetu možete uklopiti u vikend u Beogradu i obilazak drugih istorijskih mesta u centru.
Često postavljana pitanja
Za kraj
View this post on Instagram
Košarkaški tereni na Kalemegdanu predstavljaju mnogo više od mesta na kojima su se nekada igrale utakmice. Oni čuvaju uspomenu na početke dva velika kluba, prve šampionske generacije i ljude koji su pomogli da košarka postane jedan od najvoljenijih sportova u Srbiji.
Posebno je zanimljivo što se ta istorija nalazi na otvorenom, među zidinama kroz koje svakodnevno prolaze Beograđani i turisti.
Zato, kada sledeći put budete šetali Kalemegdanom, zastanite pored košarkaških terena. Pogled na stare koševe i tvrđavu oko njih možda će vam biti dovoljan da zamislite vreme kada je velika košarkaška priča tek počinjala.